FKM (Viton®) czy NBR — porównanie temperatur, odporności i ceny

FKM czy NBR — która guma jest lepsza do mojej aplikacji?

Żadna nie jest „lepsza” w ogóle: NBR jest właściwym wyborem dla olejów mineralnych do typowo +100 °C, a FKM — dla temperatur do +200 °C, paliw i chemii. W około 70–80% zastosowań hydrauliki siłowej i pneumatyki NBR wystarcza. FKM ma sens tam, gdzie NBR twardnieje, pęcznieje albo traci szczelność po krótkim czasie.

Oba materiały występują w tych samych wymiarach norm ISO 3601 i AS568, więc wymiana jednego na drugi zwykle nie wymaga zmiany gniazda. Różnią się składem chemicznym, odpornością i ceną — i właśnie te trzy cechy omawiamy poniżej.

Skąd się biorą nazwy

• NBR — kauczuk akrylonitrylowo-butadienowy (potocznie „guma olejoodporna”, w starszych opisach „nitryl”).
• FKM — kauczuk fluorowy; w starszych dokumentach FPM, w języku handlowym Viton®.

Oznaczenia literowe pochodzą z norm ISO 1629 i ASTM D1418. W zamówieniu najlepiej podawać właśnie je, razem z twardością, np. „oring 30 × 3 FKM 80 ShA”.

Jak porównać FKM i NBR w tabeli?

Najważniejsze różnice to temperatura — NBR typowo do +100 °C, FKM do +200 °C — oraz odporność na paliwa i węglowodory aromatyczne, którą ma tylko FKM. NBR wygrywa ceną, odpornością na ścieranie i pracą w niskich temperaturach. Wartości w tabeli są orientacyjne i zależą od konkretnej mieszanki.

Pełne porównanie z innymi materiałami — EPDM, HNBR, silikonem i PTFE — jest w poradniku materiały uszczelnień. Ocenę dla konkretnego medium pokaże narzędzie odporność chemiczna uszczelnień.

Ile kosztuje oring FKM w porównaniu z NBR?

W magazynie sklepu Uszczelnienia Techniczne oring FKM kosztuje od ok. 2,4 do ponad 6 razy więcej niż NBR w tym samym wymiarze — np. 30 × 3 mm: NBR od 0,99 zł netto, FKM od 6,68 zł netto. Różnica rośnie wraz ze średnicą i przekrojem, bo przy większych oringach rośnie udział droższej mieszanki fluorowej w cenie.

Ceny „od” dotyczą stanu magazynu z października 2026 i mogą się zmieniać; aktualną cenę i ceny od ilości pokazuje karta wymiaru, np. oring 20 × 2, oring 30 × 3 czy oring 50 × 3. Przy zakupach hurtowych obowiązują progi cenowe opisane na stronie dla firm.

Kiedy wyższa cena FKM się zwraca

Koszt samego oringa to zwykle ułamek kosztu postoju maszyny. Jeśli NBR w danej aplikacji wytrzymuje kilka tygodni, a FKM — kilka miesięcy, dopłata kilku złotych za sztukę zwraca się już przy pierwszym uniknięciu przestoju. Z drugiej strony stosowanie FKM „na wszelki wypadek” w zwykłej hydraulice w temperaturze 50–60 °C podnosi koszt kompletu uszczelnień bez żadnej korzyści.

Kiedy wybrać FKM (Viton®)?

FKM wybiera się, gdy spełniony jest co najmniej jeden z trzech warunków: temperatura pracy ciągłej typowo powyżej +100 °C, kontakt z paliwem lub węglowodorami aromatycznymi albo obecność kwasów i ozonu. W tych sytuacjach NBR szybko twardnieje lub pęcznieje, a FKM zachowuje wymiar i sprężystość przez długi czas.

Typowe zastosowania FKM

• układy paliwowe, pompy i armatura do benzyny, oleju napędowego i biopaliw;
• gorące oleje w przekładniach, sprężarkach i silnikach — typowo powyżej 100 °C;
• aparatura chemiczna, kwasy nieorganiczne, rozpuszczalniki;
• piece, suszarnie, okolice palników i nagrzewnic;
• uszczelnienia pracujące na zewnątrz, narażone na ozon i UV;
• próżnia — FKM ma niską przepuszczalność gazów.

W magazynie są oringi FKM 75 ShA w kolorze czarnym i FKM 80 ShA w kolorze brązowym: podkategoria oringi FKM (Viton®) i karta oring FKM (Viton®). Do pracy w jeszcze wyższych temperaturach zebraliśmy oferty na stronie uszczelnienia wysokotemperaturowe.

Kiedy NBR w zupełności wystarczy?

NBR wystarczy w hydraulice siłowej, pneumatyce, smarowaniu i wodzie zimnej, gdy temperatura nie przekracza typowo +100 °C, a medium to olej mineralny, smar lub sprężone powietrze. To najczęstszy przypadek w utrzymaniu ruchu. NBR dobrze znosi ścieranie i ruch posuwisty, więc w siłownikach często pracuje lepiej niż FKM.

Typowe zastosowania NBR

• siłowniki i rozdzielacze hydrauliczne na oleju mineralnym HL / HLP;
• pneumatyka i sprężone powietrze z mgłą olejową;
• pompy olejowe, filtry, przekładnie pracujące w umiarkowanej temperaturze;
• armatura wody zimnej i instalacje sprężonego powietrza;
• maszyny pracujące w nieogrzewanych halach i na zewnątrz zimą — do ok. −30 °C.

Oringi NBR 70 ShA w kolorze czarnym mamy w magazynie: oringi NBR, karta oring NBR. Do wyższych ciśnień stosuje się NBR 90 ShA lub pierścienie podporowe.

Kiedy ani FKM, ani NBR nie jest dobrym wyborem?

Ani FKM, ani NBR nie nadaje się do pary wodnej, gorącej wody powyżej typowo 80–100 °C, płynów hamulcowych na bazie glikolu, ketonów i amoniaku — tu właściwy jest EPDM albo materiał specjalny. To częsta pułapka: wyższa cena FKM sugeruje uniwersalność, a w parze FKM bywa trwalszy od NBR tylko nieznacznie.

Jak wybrać między FKM a NBR krok po kroku?

Wybór między FKM a NBR zajmuje pięć kroków: sprawdzenie medium, temperatury maksymalnej, temperatury minimalnej, rodzaju ruchu i kosztu przestoju. Jeśli już pierwszy krok wskaże wodę, parę lub glikol — oba materiały odpadają i właściwy jest EPDM.

1. Sprawdzenie medium. Olej mineralny lub smar — oba materiały są dobre. Paliwo, węglowodory aromatyczne, kwasy — FKM. Woda gorąca, para, glikol, ketony — ani FKM, ani NBR.
2. Temperatura maksymalna. Do typowo +100 °C — NBR; od +100 do +200 °C — FKM. Warto przyjąć zapas ok. 10–20 °C.
3. Temperatura minimalna. Praca poniżej −20 °C przemawia za NBR lub mieszanką niskotemperaturową.
4. Rodzaj ruchu. Przy ruchu posuwistym i dużym ścieraniu NBR jest zwykle trwalszy; w uszczelnieniach statycznych w wysokiej temperaturze FKM lepiej zachowuje docisk.
5. Koszt przestoju. Gdy wymiana uszczelnienia oznacza długi postój, a temperatura jest bliska granicy NBR — opłaca się FKM.

Jakie są najczęstsze błędy przy wyborze między FKM a NBR?

Najczęstszy błąd to stosowanie FKM w wodzie gorącej i parze w przekonaniu, że droższy materiał wytrzyma wszystko — w takich warunkach właściwy jest EPDM. Drugi typowy błąd to rozpoznawanie materiału po kolorze zużytego oringa i zamawianie „takiego samego” bez sprawdzenia dokumentacji maszyny.

• „Zielony = Viton®” — FKM bywa zielony lub brązowy, ale także czarny (np. nasz FKM 75 ShA). Kolor nie jest oznaczeniem.
• FKM do płynu hamulcowego — płyny glikolowe wymagają EPDM; FKM i NBR pęcznieją.
• NBR przy gorącym oleju przekładniowym — powyżej typowo 100 °C NBR twardnieje i pęka; tu FKM lub HNBR.
• FKM w mrozie — standardowy FKM sztywnieje poniżej ok. −20 °C, co grozi przeciekiem przy rozruchu.
• Smar ropopochodny przy zamianie na EPDM — po zmianie materiału trzeba zmienić też smar montażowy.
• Brak twardości w zamówieniu — 70, 75, 80 i 90 ShA to różne wyroby; podajemy twardość razem z materiałem.

Kiedy skorzystać z naszej pomocy?

Pomoc działu technicznego POWER Rubber warto wykorzystać, gdy medium jest mieszaniną, temperatura jest bliska granicy NBR (ok. 90–110 °C) albo potrzebują Państwo całego kompletu uszczelnień w innym materiale niż dotąd. Wystarczy podać medium, temperaturę, ciśnienie i wymiary — zaproponujemy materiał i przygotujemy wycenę netto.

• Dobór materiału — na podstawie nazwy medium lub karty charakterystyki; formularz na stronie kontakt.
• Wymiary spoza normy — oringi, simeringi i uszczelnienia toczone od 1 sztuki: uszczelnienia na wymiar.
• Uszczelki płaskie z FKM i płyt uszczelkarskich — wycinamy je na stole waterjet 4 × 2 m o grubości cięcia do 250 mm; uszczelki kołnierzowe w seriach wykonuje nasz serwis wycinanieuszczelek.pl.
• Zakupy hurtowe — ceny od ilości i faktura VAT na NIP; dla instytucji i firm po weryfikacji także przelew z odroczonym terminem.

Atest dołączamy do zamówienia.

Produkty z tego poradnika: Oringi · wyszukiwarka po wymiarze · uszczelnienia na wymiar.